• Pet građanskih udruženja uputilo je inicijativu nadležnim ministarstvima da pokrenu izmene  Zakona o komunalnim delatnostima, kao i Zakona o energetici, kako bi se obezbedilo obavezno zaključenje ugovora između toplana i građana, odnosno definisali standardizovani uslovi pod kojima građani takve ugovore mogu raskinuti
  • Udruženja su tražila da ministarstva izvrše inspekcijski nadzor nad gradovima i opštinama Srbije kako bi se utvrdilo da li su toplane zaključile ugovore o isporuci toplotne energije sa građanima, na šta su obavezne po Zakonu o energetici, koji je kao krajnji rok za to predvideo decembar 2016. godine
  • Ona su predložila ministarstvima i inspekcijski nadzor “Toplana Srbije” kako bi se utvrdilo da li su svojim delovanjem i odlukama povredile Zakon o zaštiti konkurencije
  • Inicijativa je upućena Ministarstvu rudarstva i energetike i Ministarstvu državne uprave i lokalne samouprave, a potpisala su je udruženja “Jasno i glasno” iz Požarevca, Građanski preokret iz Zrenjanina, “Pravo na pravo” iz Niša, Lokalna alternativa Vrbas i “Samo lokalno” iz  Bečeja

Pet građanskih udruženja uputilo je inicijativu nadležnim ministarstvima da izvrše inspekcijski nadzor u gradovima i opštinama Srbije kako bi se utvrdilo da li su toplane zaključile ugovore o isporuci toplotne energije sa građanima, na šta su obavezne po Zakonu o energetici, koji je kao krajnji rok za to predvideo decembar 2016. godine.

Udruženja su predložila ministarstvima i inspekcijski nadzor “Toplana Srbije” kako bi se utvrdilo da li su svojim delovanjem i odlukama povredili Zakon o zaštiti konkurencije.

Ona su inicirala ministarstvima da u okviru svojih nadležnosti pokrenu izmene  Zakona o komunalnim delatnostima, kao i Zakona o energetici, kako bi se obezbedilo obavezno zaključenje ugovora između toplana i građana, odnosno definisali standardizovani uslovi pod kojima građani takve ugovore mogu raskinuti.

Inicijativa je upućena Ministarstvu rudarstva i energetike i Ministarstvu državne uprave i lokalne samouprave, a potpisala su je udruženja “Jasno i glasno” iz Požarevca, Građanski preokret iz Zrenjanina, “Pravo na pravo” iz Niša, Lokalna alternativa Vrbas i “Samo lokalno” iz  Bečeja.

– Važećim zakonodavstvom i podzakonskim aktima koji regulišu snabdevanje toplotnom energijom povređuje se načelo autonomije volje, zloupotreba prava ugovorno jače strane, zloupotreba minopolskog položaja, kao i druge povrede ustavnih ili zakonskih odredaba , te opštih pravnih načela- navode ova udruženja.

U Inicijativi se podseća da Zakon o komunalnim delatnostima propisuje da se, ukoliko odlukom skupštine grada ili opštine  nije predviđeno zaključenje pojedinačnih ugovora između vršioca i korisnika komunalnih usluga, “smatra da je ugovorni odnos o pružanju komunalne usluge nastao započinjanjem korišćenja komunalne usluge”.

Udruženja ocenjuju da se takvim zakonskim  rešenjem krše ustavne i zakonske odredbe, uz navođenje da se njime  “uvodi  fikcija o postojanju ugovora onda kada on realno ne postoji”, a da je ono  suprotno opštim pravnim načelima i načelu autonomije volje ugovornih strana. Na ovaj se način se povređuje autonomija volje i mogućnost da kupac toplotne energije odluči hoće li uopšte zaključiti ugovor sa distributerom toplotne energije ili se odlučiti za drugi vid energije, na šta po Zakonu o energetici ima pravo, navode ona.

Ona navode da je drugi problem što je regulisanje raskida ugovora sa distributerima toplotne energije ostavljeno lokalnim samoupravama, koje u praksi postupaju potpuno šarenoliko. Gradovi i opštine predviđaju pravo kupca na jednostrani otkaz po sopstvenom nahođenju, ili ulaze u zloupotrebu prava, propisujući neprimerene i teško ostvarive uslove. Njihova rešenja su “neretko i nezakonita, te dovode do značajne neravnopravnosti građana po teritorijalnom principu”.

Udruženja podsećaju da Zakon o obligacionim odnosima i Zakon o pravima potrošača “na primeren i dovoljno jasan način regulišu pravo na raskid ugovora zbog neispunjenja, promenjenih okolnosti, prekomernog oštećenja i drugo. Zakon o zaštiti potrošača precizira da kod usluga od opšteg ekonomskog interesa, kakva je i daljinsko grejanje, potrošač ima pravo da raskine ugovor “ako se ne slaže sa promenom cene, tarife ili promenom opštih uslova ugovora, navedenim u obaveštenju druge ugovorne strane, kao i u pogledu kvaliteta pruženih usluga”.

U Inicijativi se kao ilustracija navode različita rešenja lokalnih samouprava za situacije kada građanin želi da raskine ugovor sa toplanom. Grad Zrenjanin u svojoj odluci predviđa da građanin koji zahteva isključenje sa mreže daljinskog grejanja mora da podnele dokaz o vlasništvu nad stanom, pisanu saglasnosz Skupštine stambene zajednice, dokaz o izmirenju svih računa za grejanje, kao i da izradi idejni projekat objekta kojim dokazuje da postoje tehničke mogućnosti za potpunu obustavu toplotne energije, izvede sve radove kojima se obezbeđuje obustava toplotne energije i snosi sve troškove radova i materijala koji nastaju usled takve obustave.

Grad Niš postavlja malo blaže kriterijume, jer svojom odlukom predviđa da se ugovor sa toplanom može raskinuti pod uslovom da je korisnik daljinskog grejanja izvršio radove na fizičkom odvajanju dela grejne instalacije koja se nalazi u njegovom stanu od unutrašnje grejne instalacije zgrade, kao i da je obezbedio novi sistem grejanja u svom stanu.

Grad Požarevac je, pak, predvideo najblaže kriterijume, pošto u svojoj odluci predviđa da “kupac može pismeno trajno otkazati ugovor o snabdevanju toplotnom energijom sa otkaznim rokom do 30 dana”, a da je jedini uslov za to da je izmirio račune.


Važno “pravo na neću”

Ova inicijativa je pokrenuta u okviru realizacije projekta niškog udruženja “Pravo na pravo”, čiji je jedan od ključnih ciljeva da se korisnicima toplotne energije obezbedi „pravo na neću“, koje je važan tržišni regulator cene i kvaliteta daljinskog grejanja, kao i afirmacija daljinskog grejanja kao najpogodnijeg i najjeftinijeg načina grejanja. Cilj projekta je i ukazivanje građanima i nosiocima vlasti da se prava građana regulisana zakonom ne mogu osporavati. Projekat podržavaju British Council i Trag fondacija.

Komentar

Please enter your comment!
Please enter your name here